8 minuten lezen

 

Anna Schimmel is docent Nederlands op het Voortgezet algemeen volwassenenonderwijs VAVO, onderdeel van het Graafschap College in Doetinchem. In opleidingsmanager Anja Reimert, ontmoet zij een vrouw met een passie: jongeren een passende plek geven in de maatschappij. Onderwijs is daarbij een krachtig middel.

 

Anja Reimert-Steerneman werd ruim 63 jaar geleden geboren als tweede kind van vijf in een klein dorp in Salland. Haar ouders voedden de kinderen op in een betrokken, sociaal milieu. Moeder, tien jaar jonger dan vader, kwam uit het westen van het land. Ze paste zich aan bij het boerenmilieu van haar man, waar vrouwenemancipatie nog niet was doorgedrongen. Moeder was sterk sociaal betrokken; voorzitter van de katholieke vrouwenbeweging en lid van andere organisaties. Daarin stimuleerde zij haar gezin. Anja raakte al vroeg in haar carrière betrokken bij jonge mensen die extra ondersteuning nodig hebben. Dat bleef haar passie, ook nu nog.

 

Studenten aan het woord: Nasrat Rahmani

Nasrat Rahmani (19 jaar) werd geboren in de op één na grootste stad van Afganistan, Mazar-e-Sharif. Samen met zijn ouders en oudere zus kwam hij in 2003 naar Nederland. Eerst in een AZC in Maastricht. Via Zwolle kwam het gezin in Winterswijk, waar het een huis kreeg toegewezen. Nasrat kreeg nog twee zusjes. Inmiddels hebben alle gezinsleden een Nederlands paspoort.

 

Foto Nasrat Rahmani volwassenenonderwijs

Nasrat bij de voorbereiding van een scheikundeles  

Nasrat deed zijn best om snel Nederlands te leren en dat ging aanvankelijk goed. Na één jaar vmbo ging hij naar 2 havo en haalde zonder oponthoud zijn diploma. Toen hij twee jaar later het vwo-diploma probeerde te halen, lukte dat voor twee vakken niet: Nederlands en Duits. Om nog een keer een volledig vwo-examen af te leggen zag Nasrat niet zitten en daarom zit hij nu in Doetinchem op de VAVO. Duidelijk articulerend legt hij uit dat tandheelkunde zijn droom-studie is, mede vanwege het verwaarloosde gebit van zijn vader, inmiddels in Nederland prachtig opgeknapt. Dát wil Nasrat ook gaan doen; mensen helpen door hun een goed gebit te geven. Eind januari schreef hij een motivatiebrief naar ACTA, het opleidingsinstituut dat de specialisaties Orthodontie en Tandheelkunde verzorgt. Bijna twee maanden moet hij wachten of hij één van de 144 gelukkigen is die mag starten met de studie. Nu nog even heel goed zijn best doen op Duits en Nederlands; op de literatuur, de spelling en de lastige grammatica. Maar als je, zoals Nasrat, vastbesloten bent je doel te bereiken, dan gaan er deuren voor je open.

 

Van kleuterschool naar volwassenenonderwijs  

In hoog tempo vertelt Anja Reimert over haar carrière die, behalve betaald werk, ook steeds vrijwilligerswerk omvatte. Via haar functie als lesgevend hoofdleidster bij de kleuterschool in Dalfsen en in Lichtenvoorde, raakt Anja betrokken bij de fusies van de kleuterschool met de lagere school. Later komt haar organisatietalent ook goed van pas, wanneer ze als moeder van inmiddels drie zoons in aanraking komt met educatief vrijwilligerswerk. Via het opzetten en geven van cursussen voor laaggeletterden, van timmerlui en woonwagenbewoners tot licht verstandelijk beperkten, rolt Anja in het NT1 en NT2 onderwijs (volwasseneducatie voor mensen met Nederlands als moedertaal en Nederlands als tweede taal).

 

Mijn hobby is lezen; daardoor wordt je wereld groter. Zonder schriftelijke communicatie sta je als mens aan de zijlijn van de maatschappij. Daarom voel ik me betrokken bij laaggeletterden.

 

Anja verhuist in 1990 met haar man, werkzaam in de (Jeugd-)zorg en zoons naar Zevenaar waar nieuwe kansen wachten. Terwijl de buurvrouw oppast, geeft zij Nederlandse les aan Turkse migrantenvrouwen en later organiseert zij de kinderopvang voor Vietnamese bootvluchtelingen. Via het geven van cursussen sociale vaardigheden en Nederlands voor probleemjongeren in Zevenaar, komt deze energieke duizendpoot te werken in ’s-Heerenberg bij basiseducatie aan vluchtelingen uit Bosnië en Afghanistan en aan laaggeletterde autochtone Nederlanders. Anja volgt soms eerst zèlf een cursus - bijvoorbeeld blindtypen - en zodra ze de vaardigheid onder de knie heeft, draagt ze die graag over. Een grote stoet aan cursisten heeft haar gulle lach, luisterend oor en een motiverend klopje op de schouder ervaren.

 

Anja Rijmert in gesprek met studenten volwassenenonderwijs

Anja Rijmert in gesprek met studenten

 

Anja’s loopbaan omvat inmiddels een scala aan werkzaamheden: van Coördinator Taal in asielzoekerscentra (AZC) in de regio Achterhoek tot projectleider voor de opvang van mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt. Zij ontwikkelt de ‘schakelklas’ voor leerlingen die dreigen uit te vallen bij het MBO (Middelbaar Beroeps Onderwijs) en richtte bij het MBO de AKA op (arbeidsmarktgekwalificeerd assistent opleiding), om jongeren op die manier te kunnen plaatsen bij diverse bedrijven. Jongeren die hierbij extra hulp nodig hebben, krijgen van Anja persoonlijk zorg- en loopbaanbegeleiding.

 

Studenten aan het woord: Hivin Ahmad

Hivin Ahmad, 20 jaar, kwam ruim drie jaar geleden vanuit Syrië naar Nederland. Zij is een hardwerkende, ambitieuze jonge vrouw die weet wat ze wil: chirurg worden en mensen helpen die pijn hebben. Haar weg is niet gemakkelijk: na zeven maanden in het AZC van Middelburg, kwam de familie (ouders en acht kinderen) naar Doetinchem en later kregen zij een huis in Varsseveld toegewezen. Daar leert de hele familie de Nederlandse taal, werken ze er hard aan om inburgerings- en taaldiploma’s te behalen en is vader bezig met het opzetten van een bedrijf in kaas.

Foto Hivin Ahmad, student volwassenenonderwijs

Hivin in het studiecentrum

Hivin zit inmiddels op het vmbo, waar ze dit jaar vier vakken volgt via het volwassenenonderwijs, de VAVO. Als zij volgend jaar de overige twee vakken op vmbo-niveau gaat volgen, kan zij al starten met enkele vakken op havo-niveau. Daarnaast helpt Hivin thuis mee. In de weekenden werkt zij in het plaatselijke Azora-verzorgingshuis en ze vindt ook nog tijd om als vice-voorzitter de vergaderingen bij te wonen van de studentenraad van het Graafschap College. “Belangrijk werk en een mooi leerpunt” zegt Hevin. Maartje, haar mentor en docente Nederlands voegt daar aan toe: “ Hivin is een goede leerling, ze leest graag en dat merk je aan haar taalgebruik. Haar lievelingsboek: 'Dagen van gras' van Philip Huff.”

 

De toekomst van het volwassenenonderwijs

Als je Anja enthousiast hoort vertellen, vraag je je af of er taken zijn die zij niet graag oppakt of uitvoert. Ja, die blijken er te zijn: het vergaderen over beleid, zonder dat er concrete afspraken worden gemaakt. Daarentegen geniet ze er in haar rol als senior opleidingsmanager het meest van dat ze samen met de docenten waakt over de kwaliteit van het onderwijs en de studentenbegeleiding. “Ik voel me ervoor verantwoordelijk dat docenten hun werk goed kunnen doen.” Zowel docenten als studenten merken dat op: in de jaarlijkse tevredenheidsenquête zijn de cijfers voor het management en de organisatie hoog.

 

Ik sta open voor onderwijsveranderingen die jongvolwassenen nieuwe kansen bieden, in het bijzonder als het gaat over mensen die extra ondersteuning nodig hebben om een volgende stap te zetten. Samen met anderen initieer ik dan zo’n nieuw project, zoals de ‘schakelklas’.

 

Toch is Anja niet alleen maar positief: “De financiële budgetten zijn soms zo krap dat er extra druk op docenten komt te liggen. Ook zijn er veel jongeren waarvan je de uiteenlopende problematiek en het verdriet om wat ze al hebben meegemaakt in hun leven, niet kunt wegnemen.“ 

Er wordt veel geklaagd over de werkdruk in het onderwijs. Hoe ziet onze gepassioneerde schoolleider de ontwikkeling van het onderwijs in de toekomst? “In de eerste plaats werken we hier met een zeer betrokken en gemotiveerd docententeam, waarbinnen zorg en aandacht voor elkaar een gegeven is. Daarnaast denk ik dat we voor het onderwijs meer financiën moeten vrijmaken voor maatwerk; we moeten flexibeler worden en de grenzen tussen de verschillende schooltypen doorbreken. Er moeten combinatiemogelijkheden komen, bijvoorbeeld voor mbo-studenten die meer kansen hebben met één of meer aanvullende vakken op havo-niveau. Die kunnen zij bij ons op de VAVO volgen. Ook ISK-studenten kun je alvast enkele vakken laten volgen op de VAVO, vmbo-niveau zodat de overstap naar het voortgezet onderwijs later makkelijker wordt. We hebben momenteel niet de financiële middelen om deze studenten extra lessen te geven waardoor zij sneller hun diploma kunnen halen. Kansen creëren, maatwerk bieden, dat doe je door nieuwe situaties structureel aan te pakken bijvoorbeeld met dubbele lessen en kleine groepen. Daarnaast wil ik graag meer en een betere samenwerking met hulpverleningsinstanties en met de reguliere scholen voor voortgezet onderwijs: vmbo, havo en vwo. Een toenemend aantal leerlingen in het voortgezet onderwijs is gebaat bij kleine klassen en maatwerk, gericht op de individuele leerling.”

 

Studenten aan het woord: Kefete Luel Kebede

Kefete Luel Kebede werd 21 jaar geleden geboren in een klein dorp in Eritrea. Hij woont bijna vijf jaar in Nederland. Via het AZC Almelo kwam hij als oudste van zeven kinderen met zijn ouders in diverse opvangcentra, maar sinds zijn achttiende jaar woont Kefete zelfstandig in Doetinchem. Hij heeft het er naar z’n zin; speelt voetbal, werkt als kok in een Zuid-Amerikaans restaurant en gaat met plezier naar de mbo-opleiding niveau 1. “Ik wil veel verschillende dingen leren en via een uitzendbureau kan dat: van een eierenbedrijf tot logistiek en als hulpmonteur in een garage. Ook wil ik op school van alles leren: nu is dat horeca, in niveau 2 wil ik graag de opleiding voor automonteur volgen en dan kan ik in niveau 3 misschien voor verkoper leren en stage lopen bij de ICT-afdeling van een grote media-winkelketen. Maar dan moet ik eerst nog beter Nederlands leren.” Dat doet hij als mbo-Entree student op de school van Anja Reimert.

 

Foto Kefete Luel Kebede, student volwassenenonderwijs

 Kefete en Anja in de schoolkantine

Met een brede glimlach legt Kefete uit dat hij eerst wel erg moest wennen aan de totaal andere verhoudingen tussen jongeren en ouderen in Nederland, vergeleken met Eritrea. “Ik was gewend uit respect op te staan voor docenten als zij de klas binnenkwamen en ook in het openbaar vervoer. Wij zullen ook nooit een oudere tegenspreken. Maar in Nederland zeggen de mensen eerlijk hun mening en dat is ook fijn.”

 

Jongeren steunen

Anja Reijmert, een vrouw met een passie. De passie om jongeren te ondersteunen die een stapje hoger willen komen, die gemotiveerd zijn om naast een baan naar school te gaan, te studeren, de Nederlandse taal beter willen leren om zo meer kans te hebben op hoger onderwijs en een betere baan in de toekomst.

 

 

Lees meer over onderwijs in Nederland, bijvoorbeeld over onderwijs aan zeer makkelijk lerende kinderen.