Internationale Vrouwendag vraagt aandacht voor vrouwenrechten wereldwijd. De eerste Vrouwendag in Nederland vond plaats in 1912. De 100-jarige VVAO vierde Vrouwendag op 8 maart jl. met een seminar in De Koninklijke Industrieele Groote Club in Amsterdam. Een prachtige locatie in Art Deco-stijl, met uitzicht op de Dam.

Vrouwen worden ongeduldig. “Zijn alle onderwerpen nu al niet tig keer gepasseerd”, roept dagvoorzitter Myrthe Hilkens. Dit lijkt inderdaad zo. Eerst wat cijfers.

Nederland is op de wereldranglijst voor gelijke behandeling m/v in één jaar tijd gezakt van plaats 16 naar 32. Slechts de helft van de vrouwen is financieel onafhankelijk. Van de mannen is dat 73,8 procent. Niet helemaal verwonderlijk als je weet dat mannen en vrouwen lang niet altijd dezelfde beloning voor gelijke functies ontvangen. Als je weet dat vrouwen twee keer zoveel tijd besteden als mannen aan onbetaalde zorgtaken voor hun kinderen en andere dierbaren. Een ander bijzonder feit: hoewel de helft van de stellen met kinderen werk en zorg eerlijk wil verdelen, doet maar 18 procent dit.

Tot slot van deze cijferserie: in 2017 was maar 11,7 procent van de bestuurders met de dagelijkse leiding vrouw. Terwijl een wettelijk streefcijfer voorschrijft dat dit 20 procent moet zijn in 2019. Ook in de politiek zijn vrouwen ondervertegenwoordigd. In de Tweede Kamer is maar 35 procent vrouw, in de gemeenteraad 28 procent.


Tijd voor actie

Studentes op hogere opleidingen zijn in de meerderheid. Zij doen bovendien korter over hun studie. De opleidingsachterstand in Nederland is inmiddels weggewerkt. Volgens het welkomstwoord van VVAO-bestuurslid Astrid van Heumen heeft daarom de financieel-economische onafhankelijkheid van vrouwen nu de hoogste prioriteit. Met het thema #PressForProgress wil de VVAO helpen om dit doel te bereiken. Niet over honderd jaar, maar liefst binnen honderd maanden. Het vrouwenquotum moet er snel komen, en wel binnen 25 maanden, vindt de VVAO. Tijd voor urgentie dus. Nederland mag niet meer zakken op de wereldranglijst voor gelijke behandeling m/v. De VVAO wil zich hier actief voor inzetten.


Vooroordelen

De eerste spreekster Claudia Nagel, doctor in Organisatiepsychologie aan de universiteit van Keulen, onderzoekt vanuit de psychoanalyse het gedrag van vrouwen en mannen. Gedrag hangt samen met onderbewuste rollen en het onderbewustzijn in het algemeen.

Ze doet veel onderzoek naar de ontwikkeling van gedragsstrategieën en leiderschap.

Zij bespreekt enkele resultaten. We hebben allemaal vooroordelen. De helft van de vrouwen vindt zelfs dat mannen betere leiders zijn. Vrouwelijke rolmodellen kunnen onbewuste opvattingen over leiderschap van vrouwen veranderen. Nagel stelt dat vrouwen om te beginnen zelf anders moeten gaan denken. Bovendien is het zo dat mannen vrouwelijke managers meer gaan waarderen, naarmate zij meer ervaring hiermee hebben. Als vrouwen falen op het werk, hebben zij sneller een gevoel van existentiële bedreiging. Omdat zij hieraan (nog) niet gewend zijn. Veel vrouwelijke leiders moeten leren en ervaren hoe competitie werkt en hun positie daarin ontwikkelen. Mannen moeten realiseren dat ze angsten mogen hebben en tonen.

Focussen op de verschillen of op de vooroordelen?

 

Bewustwording

Zeer hardnekkig blijkt het feit dat vrouwen veel onbetaald werk verrichten. In de zorg, in het onderwijs en vul verder zelf maar in. Om dit aan te pakken, moeten vrouwen (en mannen) zich hiervan bewust worden, voor zover dit nog niet het geval is. De vele vooroordelen over m/v op de werkplek verdienen eveneens aandacht en bewustzijn. We moeten daarbij niet praten over 'gelijkheid' maar over 'gelijkwaardigheid', vindt Nagel. Vrouwen zijn anders dan mannen. Biologie en sociologie bepalen namelijk ook het menselijk gedrag. Ook allerlei stereotypen, onbewuste verwachtingen en groepsprocessen spelen een rol in gedragsverschillen.
Nagel eindigt haar presentatie met de retorische vraag: moeten wij focussen op de verschillen of op de vooroordelen?


Regeringsbeleid

Helaas kon de IJslandse Hanna Gudlaugsdóttir niet komen vanwege een gebroken voet. Zij is actief in de 'Association of Women Business leaders' in IJsland. Dit land laat zien dat regeringsmaatregelen als de invoering van vrouwenquota, gelijke beloning voor hetzelfde werk en gelijke rechten en kansen scheppen voor vrouwen en mannen, onmisbaar zijn. Hopelijk kan de VVAO haar later opnieuw uitnodigen.

Planet 50/50 before 2030!

 

Journaliste en wijnhandelaar Marita de Beer, afkomstig uit Zuid-Afrika, vervangt haar. Zij toont gedreven dat vrouwen een grote rol hebben gespeeld in het doorbréken van apartheid in Zuid-Afrika. Het was een hard gevecht, zien we ook op de indringende beelden. De Beer wenst alle vrouwen doorzettingsvermogen en saamhorigheidsgevoel toe in de wereldwijde strijd voor gelijke rechten. Haar leus: "Planet 50/50 before 2030!"


Voortschrijdend inzicht

De gesproken column van publiciste Ebru Umar gaat over het thema #PressforProgress. "Want wat is 'progress'?" Als columniste gooit ze graag de knuppel in het hoenderhok, zo ook hier. Vooruitgang betekent voor haar voortschrijdend inzicht. Vroeger wilde ze niet werken zoals haar moeder, die als arts nooit thuis was wanneer ze uit school kwam. Nu houdt ze van werken. Ze is single en 47. "Hoe zal ik mijn leven betalen?" Haar antwoord: "Ik werk. De anderen doen vrijwilligerswerk. Stik erin, denk ik dan." Zij vindt het onterecht dat vrouwen die alleen onbetaald werk verrichten, ook recht hebben op AOW. Dat staat de emancipatie maar in de weg, vindt Umar.

Even tijd voor een geheugenopfrisser. Het calvinisme met "het gezin als hoeksteen van de samenleving", is in Nederland een van de oorzaken voor de achterstand van vrouwen op de arbeidsmarkt. Want de man was sinds Calvijn (1517) bij voorkeur de kostwinner. Het financiële kostwinnerschap van de man, met een vrouw die onbetaald zorgt, was lange tijd het ideaal én de praktijk. Ina Brouwer, voormalig directeur Emancipatiezaken en ex-politica, beschreef nog een andere oorzaak voor onze achterstand: ons land was neutraal in WO I. De vrouwen uit ons omringende landen die niet neutraal bleven, moesten wel werken, omdat hun mannen aan het front streden. Zij zijn dat daarna blijven doen.


Economische zelfstandigheid

Het middagprogramma is uitgelopen. Er is geen tijd meer voor de afzonderlijke presentaties van Nenita la Rose, voorzitter van de Nederlandse Vrouwenraad (NVR), Janine Dijkmeijer, directeur van het Nederlands Dans Theater (NDT) en Marije Cornelissen, in 2016 vertegenwoordiger van de UN women. Zij doen in een gemeenschappelijke slotronde hun zegje over de actuele situatie.

Wat te doen? De focus op economische zelfstandigheid is belangrijk. Alleen al omdat een op de drie stellen gaat scheiden. Bij ongelijke betaling moet je nee durven zeggen, stelt Dijkmeijer. Daarnaast gaat het volgens haar ook om bewustwording en aandacht. Voor jezelf en de ander. Misschien is die man wel meer afhankelijk van de vrouw?

La Rose, wijst op het grote aantal onbetaalde mantelzorgers: 4,4 miljoen, waarvan het merendeel vrouw is. Mantelzorg moet betaald worden, anders blijft het symptoombestrijding. Het SCP heeft aangegeven dat er 7,5 miljard euro per jaar aan waarde van inzet van mantelzorgers omgaat. Ook thuis kan je werken aan verbetering van de scheefgroei, vervolgt de NVR-voorzitter. Je kunt je man ook 'opvoeden', bijvoorbeeld in zorgtaken. Zo leerde zij haar man hoe hij het haar van haar dochter moest vlechten, als zij op haar werk was. "We polderen als vrouwen misschien wel teveel", vindt Cornelissen. Zij wijst op de #HeForShe campagne van UN Women. Mannen en jongens kunnen zich uitspreken als 'HeForShe' om samen met vrouwen en meisjes een gendergelijke wereld te bereiken.

We polderen als vrouwen misschien wel teveel

 

Nederland keldert op internationale ranglijsten. De spreeksters hebben een gevoel van urgentie. Quota voor vrouwen in topfuncties lijken eindelijk politiek in zicht. Vrouwelijke rolmodellen dienen als voorbeeldfunctie voor mannen en vrouwen, zoals Claudia Nagel heeft aangetoond. Kinderopvang moet betaalbaar en flexibel zijn en is een verantwoordelijkheid van beide ouders. Ongelijke beloning voor dezelfde functie moet van tafel. IJsland heeft bewezen dat politieke interventies werken.

Astrid van Heumen (VVAO) vat in haar slotwoord samen dat het hoog tijd is voor financiële onafhankelijkheid. Vrouwen moeten anno 2018 gewoon betaald worden voor het werk dat zij verrichten. Om dit te bereiken zullen vrouwen én mannen zich bewust moeten worden van hun vooroordelen en hun gedrag (zo nodig) aanpassen. De tijd is rijp voor daden.

De 100-jarige VVAO is van plan met al haar kennis en ervaring een actieve rol te spelen in de versnelling van de inhaalslag. Maar eerst zijn er nog allerlei feestelijkheden te vieren voor het honderdjarig bestaan. Voorzitter Jeanne Martens verwijst hiervoor enthousiast naar de landelijke website.