4 minuten lezen

 

De Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) en de Vereniging voor Wetenschapsjournalistiek en –communicatie Nederland (VWN) organiseerden ook dit jaar weer Bessensap, een manifestatie waar wetenschappers en pers elkaar ontmoeten. Hier werden ook de Stevin- en Spinozapremies toegekend. Het zijn de hoogste onderscheidingen in de Nederlandse wetenschap. Zes laureaten ontvangen elk 2,5 miljoen euro te besteden aan wetenschappelijk onderzoek en aan activiteiten om kennis te benutten.

 

Stevinpremie

Met de Stevinpremie wil NWO stimuleren dat kennis uit wetenschappelijk onderzoek ook daadwerkelijk gebruikt wordt in onze samenleving. Het is ook een stimulans voor de onderzoekers en hun teams om door te gaan op de ingeslagen weg.

De Simon Stevin prijs werd van 1998 tot 2017 toegekend door de Technologiestichting STW. De prijs gold voor drie groepen onderzoekers:

  1. De S. Stevin Meester, voor excellente senior onderzoekers.
  2. De S. Stevin Gezel, voor veelbelovende net gepromoveerde onderzoekers.
  3. De S. Stevin Leerling, voor veelbelovende onderzoekers in het 3e of 4e jaar.

Sinds 2018 kent NWO de Stevinpremie toe aan een onderzoeker dan wel een team van twee à drie personen in Nederland die/dat een bijzonder succes heeft behaald op het gebied van kennisbenutting voor de samenleving. De Stevinlauareaten 2019 zijn:

 

Andrea Evers

Hoogleraar gezondheidspsychologie aan de Universiteit Leiden

Evers onderzoekt de invloed van psychologische factoren op lichamelijke klachten en aandoeningen. Gedachten, gevoelens en gedrag hebben doorlopend invloed op hoe we ons voelen. Door haar onderzoek is zij expert op het terrein van placebo effecten en de onderliggende psychologische en neuro-biologische mechanismen. Meestal denkt men dat medische ingrepen en medicamenten herstel bewerkstelligen, maar het blijkt dat vooral het vertrouwen in de behandelend arts een centrale rol speelt in genezing en welbevinden. Evers probeert artsen beter naar de verwachtingen van patiënten te laten luisteren.

 

 

Tevens probeert zij de verkregen wetenschappelijke inzichten in app’s en e-health toepassingen om te zetten, als zeer effectieve middelen om patiënten beter met hun aandoening te laten omgaan en gezonder kunnen leven.

 

Jack Pronk

Hoogleraar Industriële Microbiologie aan de Technische Universiteit Delft

Pronk past gisten en schimmels zo aan, dat ze nuttige stoffen kunnen maken: zoals een aangepaste bakkersgist die suikers, ook xylose uit niet eetbare delen van maïs en maïsstengels kan omzetten in ethanol. Hij hoopt met gisten en schimmels tot maximaal toepasbare oplossingen te komen voor allerlei bestaande problemen, zoals passend in een duurzame wereld. Hiervoor legt hij ook contacten tussen universiteit en bedrijfsleven om deze oplossingen breed toe te kunnen passen. Voor onderwijs klopt zijn hart sneller, zelfs sneller dan voor zijn onderzoek.

 

 

De Spinozapremie

De Spinozapremie is vernoemd naar Baruch Spinoza (1632-1677) een vermaard Nederlands wetenschapper en een boegbeeld voor de vrijheid van onderzoek. Deze premie wordt jaarlijks uitgereikt en is een eerbewijs voor excellent onderzoek en een stimulans voor verder onderzoek. De Spinozalaureaten 2019 zijn: 

 

Bas van Bavel

Faculteitshoogleraar Transities van Economie en Samenleving, aan de Universiteit Utrecht

Hij schreef De onzichtbare hand – hoe markteconomieën opkomen en neergaan, waarin hij de opkomst en ondergang van markten in Europa en het Midden-Oosten analyseerde. Ook in het verleden kende men dominante markten. Hierin wordt een kleine groep steeds rijker en verwerft door deze rijkdom politieke macht en dwangmiddelen, waardoor uiteindelijk deze markt uiteindelijk implodeert.

 

 

Gezien de situatie in de westerse wereld, geldt dit gevaar hier mogelijk nu ook. Van Bavel onderzocht de veerkracht van West-Europese samenlevingen bij economische schokken, zoals bij een watersnood. Hij probeerde uit te zoeken welke spelregels in de samenleving functioneren en hoe samenlevingen oplossingen proberen te vinden voor economische schokken.Zijn onderzoek vindt plaats op het snijvlak van geschiedenis, economie en sociologie. Hij geldt als een expert op zijn vakgebied.

 

Yvette van Kooyk

Hoogleraar Moleculaire Celbiologie en Immunologie, Amsterdam UMC locatie VUmc.

Ze onderzoekt de manier waarop het immuunsysteem ontregeld raakt bij het ontstaan van kanker, allergieën, auto-immuunziekten en infectieziekten als HIV. Ze ontdekte dat suikermoleculen die zich op de celwand van lichaamscellen bevinden, een sleutelrol spelen bij de afweer van het lichaam. Sommige suikers zetten de afweer a.h.w. aan, andere  suikers schakelen die uit of verminderen de werking. Kooyk is dan ook de grondlegger van het vakgebied glyco-immunologie.

 

 

 

Een therapie voor allergie hoopt ze binnen een paar jaar te lanceren. Met dit doel richtte Van Kooyk een biotechbedrijf op, om via nanotechnologie immuuntherapieën te ontwikkelen, die het immuunsysteem extra kunnen activeren dan wel het af te remmen of te stoppen.

 

Amina Helmi

Hoogleraar Dynamica, structuur en vorming van de Melkweg, Kapteyn Instituut, Rijksuniversiteit Groningen 

Zij beoefent de archeologie van de sterrenstelsels, door onderzoek te verrichten naar de huidige posities, bewegingen en samenstelling van sterren. Ze heeft vooral veel onderzoek gedaan naar de Melkweg en omringende sterrenstelsels.

 

 

Recent heeft ze ontdekt dat dat de Melkweg tien miljard jaar geleden een groot stelsel heeft opgeslokt. Maar wat gebeurde er daarvoor? Hoe gaan die processen? Helmi hoopt een complete stamboom van het Melkwegstelsel te kunnen maken. De nieuwe ruimtetelescopen, zoals de Gaia, hebben het zelfs mogelijk gemaakt om een zwart gat te fotograferen, en deze technologie maakt onderzoek van de sterrenstelsels nog weer beter mogelijk dan voorheen.

 

Ronald Hanson

Hoogleraar quantumfysica aan de TU Delft en wetenschappelijk directeur van QuTech.

In 2015 werd hij wereldberoemd toen hij het fenomeen ‘Verstrengeling’ ontdekte van een paar van twee electronen, die ook als deze electronen mijlenver van elkaar verwijderd worden, toch direct op elkaar blijven reageren. Einstein achtte deze spookachtige interactie op afstand indertijd onmogelijk. Met de huidige technologie is het mogelijk dit mechanisme te zien en zo te kunnen bestuderen. Hierdoor zijn er nu veel meer fundamentele experimenten op dit gebied mogelijk.

 

 

Feestelijke uitreiking

Het onderzoek dat alle  wetenschappers uitvoerden was baanbrekend en we zullen zien waar hun onderzoeken hen zullen leiden. Ze hebben terecht de hoogste wetenschappelijke onderscheiding van Nederland ontvangen. Fantastisch dat Nederland zulke geweldige onderzoekers heeft.

De uitreiking van de Stevin- en Spinozapremies is op woensdag 2 oktober in de Koninklijke Schouwburg in Den Haag. Tijdens de uitreiking vertellen de laureaten wat hun onderzoek inhoudt en waar ze de premie voor willen inzetten.