Iedereen weet dat plant en dier samenwerken: denk aan de bloemen en de bij en de vogel en de zaadjes die hij verspreidt. Nauwelijks bekend is dat planten nauw samenwerken met schimmels. Over deze samenwerking gaat het onderzoek van Merckx, die zijn onderzoek voornamelijk deed in tropische regenwouden, waar ondanks schaarste aan licht en voedingsstoffen toch planten kunnen groeien.

 

Ondergrondse netwerken

Het onderzoek naar ondergrondse netwerken is nog heel jong, zo’n twee jaar. Dit in tegenstelling tot de ondergrondse netwerken zelf, die al sinds de periode van het KRIJT  (145 – 66 miljoen jaar geleden) blijken te bestaan, terwijl een plant in die situatie eigenlijk zou moeten afsterven.

 

Hoe vindt ondergrondse handel plaats?

In grond die arm aan voedingsstoffen is, blijken zich schimmelkolonies te vestigen op de ondergrondse wortels van de planten. Deze schimmels geven suikers en voedingsstoffen aan de plant zodat die kan groeien. De schimmels verspreiden zich langs het ondergrondse netwerk van plantenwortels en vormen zo een infrastructuur tussen de verschillende planten, waarlangs ‘gehandeld’ kan worden. Merckx noemt dit de ondergrondse Nasdaq. Deze vorm van samenwerken, hier handelen genoemd, noemt men mutualisme. Hierdoor blijken de planten steviger te worden, hetgeen men bij bepaalde bananen ontdekte.

 

Bedriegers in dit handelsnetwerk

Bedriegers blijken er ook te zijn: planten die zich door de schimmels laten voeden, maar daar niets voor teruggeven. In dit fenomeen is Merckx zeer geïnteresseerd, omdat dit moeilijk past in een handelsnetwerk, of in een belonen en straffenstelsel, dat tussen deze planten en schimmels bestaat. Gaat het hier om profiteurs of komen deze planten alleen voor als er een overvloed aan voedingsstoffen is ontstaan in de bodem?

 

Doel van deze kennis

Waarom is dit onderzoek naar de symbiotische relatie tussen planten en schimmels en tussen bomen en schimmels belangrijk? Genoemd werd al de stevigere planten die in deze netwerken ontstaan. Dit zou tot vooruitgang in de landbouw kunnen leiden, net als het gegeven dat in zeer arme grond schimmelkolonies ontstaan die de grond zo verrijken, dat geen kunstmest hoeft te worden toegevoegd. Zo ver is het jammer genoeg nog lang niet, maar dat in dit onderzoek ontdekkingen gedaan kunnen worden die de biologische landbouw vooruit kunnen helpen is verre van denkbeeldig.