2 minuten lezen

 

Maria van Gelre (1380 – 1429) was een Franse prinses die in de allerhoogste kringen verkeerde. Ze trouwde in 1405 met Reinoud IV, hertog van Gulik en Gelre en zij probeerde zich direct de volkstaal, het Nederrijns, eigen te maken. De intelligente en gelovige Maria liet vervolgens in de buurt van Nijmegen een rijk geïllustreerd gebedenboek maken van 1200 pagina’s. Het is geschreven in de volkstaal, wat het extra bijzonder maakt. In 1215 was het klaar.

 

Na haar dood werd Maria vergeten en het boek kwam grotendeels terecht in de Staatsbibliotheek van Berlijn. Na jarenlange restauratie kunnen wij er nu van genieten in het museum Het Valkhof in Nijmegen. Voor wie er nog niet is geweest: haast je voor een bezoek nog voor de kerstvakantie-drukte. De tentoonstelling duurt tot 6 januari 2019. Wie er al is geweest zou ik willen aanraden er nóg een keer naar toe te gaan, want eind november zijn de twintig bladzijden ‘ververst’. Het boek ligt in katernen onder glas - ook goed toegankelijk voor rolstoelgebruikers - en je kunt de rijkgedecoreerde bladzijden in alle rust bekijken met een vergrootglas in de hand.

 

Maria van Gelre is een intelligente en sterke vrouw die laat zien hoe belangrijk de rol van vrouwen in de late middeleeuwen was. Als je ziet hoe rijk en hoe bijzonder de inhoud is van haar gebedenboek, dan zie je eigenlijk meteen al dat het een hele bijzondere en krachtige vrouw moet zijn geweest. (Johan Oosterman, gastconservator en hoogleraar Radboud Universiteit)

 

Deze prachtige tentoonstelling is met oog voor veel detail opgezet. Niet alleen wat de toegankelijkheid van de bladzijden in het gebedenboek betreft, ook de uitleg over het onderzoek van Johan Oosterman, de Nijmeegse hoogleraar Oudere Nederlandse letterkunde, naar de context, de makers, en de technieken van het gebedenboek is zeer de moeite waard.

Bezoekers kunnen kennisnemen van de wereld waarin Maria van Gelre leefde en van dichtbij enkele japonnen zien zoals Maria die, volgens afbeeldingen, droeg. Ook bevat de tentoonstelling uitleg over de enorme bruidsschat, zijn er vergulde sieradenkistjes, eikenhouten beelden, inkooplijsten van hofkeukens en originele afbeeldingen van de kastelen in Gelderland waar Maria alleen of met haar man Reinoud heeft gewoond. Aan de hele tentoonstelling kun je merken dat conservatoren en museumdirecteur Hedwig Saam de context van Maria van Gelre goed hebben getroffen.

 

Neem een digitaal voorproefje!