In deze verkenning onderzoekt Vrijhof wat politiek leiderschap inhoudt van personen die met liefde en oog voor wat de maatschappij nodig heeft, hun leiderschap uitoefenen. Hij staat stil bij het onderscheid tussen politieke leiders die zich inzetten om onbaatzuchtig maatschappelijke problemen op te lossen en politieke leiders die hun leiderschap inzetten voor eigen macht en gewin. Van deze laatste groep zijn vele hedendaagse voorbeelden te geven. Deze studie biedt een handvat om bij de verkiezingen in Maart te kunnen kiezen voor een leider die goed is voor het volk. En dat maakt deze toegankelijke en boeiende studie juist nú relevant.

 

Wat is liefdevol leiderschap?

Vrijhof start zijn verkenning met de beschrijving van zeven typen leiders en geeft voorbeelden van liefdevolle en van tegengestelde leiders. Daarna komt een algemeen deel over leiders en leiderschap. Hier gaat hij in op zaken als invloeden die een leider vormen, zowel ten goede als ten kwade. In het derde deel vergelijkt hij 11 liefdevolle leiders en in het laatste deel liefdevolle politieke leiders met hun tegenvoeters. De kenmerken van deze leiders zijn afgeleid van wetenschappelijke publicaties. 

Vrijhof gebruikt de term ‘liefdevol’ vaak. Dat ontneemt het de kracht van zijn oorspronkelijk pure betekenis, terwijl het in deze betekenis van het woord echt bedoeld is. Toch moet ik bekennen dat ik, na het lezen van deze verkenning, geen ander woord heb gevonden dat de lading volledig dekt. Misschien het woord ‘goed’ in al zijn eenvoud. Liefdevol zou namelijk óók kunnen suggereren dat deze leiders op alle terreinen van hun leven liefdevol zijn en dus een soort heiligen en dat bedoelt Vrijhof zeker niet. Als hij de liefdevolle politieke leider bespreekt, bedoelt hij iemand die zich onbaatzuchtig inzet om relevante maatschappelijke problemen op te lossen. Het tegendeel is de leider van de gesloten, in zichzelf gekeerde, ambtelijke bureaucratie die je soms in het leger vindt.

 

Zeven typen leiders

  • Bevrijder, zoals Mandela en Lincoln met als tegengestelde: Mao en Stalin.
  • Hervormer, zoals  Jacques Delors, Gro Harlem Brundtland, Willem Drees met als hun tegendeel: Berlusconi.
  • Activist, zoals Martin Luther King, Vaclav Havel met als tegenpool Ulrike Meinhof.
  • Kunstenaar, zoals Melina Merkouri, Ronald Reagan en tegengestelde Nero en Hitler.
  • Wetenschapper, zoals Angela Merkel, Andrei Sacharov en tegendeel de Zuid-Afrikaanse minister-president Verwoerd.
  • Idealist, zoals de Dalai Lama, Bisschop Tutu, Johannes XXIII  en als tegendeel  fundamentalisten als Himmler en Kim Jong Un en voorgangers.
  • Organisator, zoals Dag Hammarskjöld, maar ook de onbekende rechterhand(en)van Roosevelt: Louis Howe en later Harry Hopkins.

 

 

Deze verkenning als leidraad

Hoewel Vrijhof uitdrukkelijk van een verkenning spreekt, en er geen direct nut mee nastreeft, biedt deze studie in mijn ogen aangrijpingspunten voor een oordeel over politieke leiders.Met dit boek als leidraad is het bijvoorbeeld niet moeilijk de gevaren van populisten te verwoorden en ze in het debat te bestrijden. Om een voorbeeld te geven. Eén van de criteria om een leider op te beoordelen kan zijn geen woorden maar daden. Wat zegt de politieke leider? En als je dat uitvoert, krijg je dan een hechtere, prettigere maatschappij of krijg je juist strijd tussen groepen? Hoe zit het met wat deze leider tot nu toe tot stand heeft gebracht? Leidde dit in de richting van zijn politieke ideeën en met welk resultaat? Maar ook: beoordeel het gedrag van de kandidaat-leider. Is hij tot nu toe verbindend en onbaatzuchtig bezig geweest om problemen in de maatschappij op te lossen, of is hij bezig aandacht te genereren, zich bot te gedragen, macht te verwerven voor zichzelf, ongeacht de gevolgen van zijn handelen voor de maatschappij? Op dit moment zien we deze laatste type leiders overal opkomen. En dat maakt deze verkenning juist nu relevant.

 

LIEFDEVOL POLITIEK LEIDERSCHAP
Zeven typen van democratische politici
Een verkenning

Koert Vrijhof
ISBN 978 90 825 844 0 0

De publicatie is als pdf bestand te downloaden op: www.politicalheroes.org