Toekomstgericht denken en handelen is belangrijk in het leven. Het helpt ons om bepaalde keuzes te maken die later een positieve invloed hebben. Een puber heeft wellicht geen zin om naar school te gaan, maar zal door toekomstgericht denken wel beseffen dat een goede opleiding belangrijk is om een baan te vinden. We leren toekomstgericht denken al vanaf ons vierde of vijfde levensjaar. Impulsbeheersing speelt hierbij een belangrijke rol.


Schadelijke keuzes 

Er zijn groepen mensen die de toekomst uit het oog verliezen en daardoor in het heden schadelijke keuzes maken voor zichzelf en hun omgeving. Delinquenten zijn daar een voorbeeld van. Zij zijn in hun denken en handelen gericht op de korte termijn. Ze hebben bijvoorbeeld een overval gepleegd omdat ze nu over geld wilden beschikken, los van eventuele consequenties die dat voor de toekomst kan hebben, zoals een gevangenisstraf.


Denken aan je toekomstige ik helpt

Er wordt al langer onderzoek gedaan naar het effect van de behandeling van delinquenten met een training die toekomstgericht denken stimuleert. Zo kan delinquenten gevraagd worden om een brief te schrijven aan hun toekomstige ik. Dat vraagt om het inbeelden van de toekomst: wie ben ik over twintig jaar en hoe ziet mijn leven er dan uit? De aanname hierbij is dat nadenken over de toekomst in het heden tot beter gedrag leidt


Virtual Reality helpt bij visualiseren

Omdat het visualiseren van de toekomst voor de meeste mensen lastig is, is er nu een hulpmiddel beschikbaar: virtual reality (VR). VR simuleert een omgeving via een computer om een gebruiker via diverse zintuigen onder te dompelen in een ervaring. Aan de Universiteit Twente loopt nu een onderzoeksproject naar de toepassing van VR in de behandeling van delinquenten. Tijdens de training kunnen delinquenten hun toekomst letterlijk voor zich zien en interacteren met hun oudere ik. Het idee is dat deze interactie leidt tot beter en moreler gedrag in het heden en dus tot een afname van delinquent gedrag. Dit effect kan mogelijk ook bereikt worden door delinquenten met behulp van VR bewust te maken van de schade die zij aanrichten, door ze bijvoorbeeld in de huid te laten kruipen van een slachtoffer van geweld. Een dader concreet laten voelen hoe bang en machteloos een slachtoffer zich voelt, kan helpen het gedrag in de toekomst aan te passen. Een van de voordelen van VR-trainingen is dat ze op maat gemaakt worden, wat de effectiviteit mogelijk vergroot.