Het Fonds dr. Catharine van Tussenbroek (CvT) bestaat dit jaar 90 jaar! Dit fonds reikt beurzen uit aan vrouwen voor in de wetenschap. Op 5 november 2016 wordt de 90-ste verjaardag van het Fonds gevierd in Utrecht, de bijeenkomst is tevens de najaarslezing van de VVAO. De lustrumcommissie organiseert een mooi programma. Dineke Stam presenteert op deze dag het resultaat van haar onderzoek. Natuurlijk zijn alle leden van de VVAO van harte welkom op deze presentatie.

De komende weken laat ze u graag kennismaken met de vrouwen die een beurs kregen. Hoeveel zouden het er zijn geweest? Wat was hun profiel? Overheersten bepaalde vakgebieden? Kwamen er opvallend veel van één universiteit, of is het gelijkmatig verspreid? Zijn er vrouwen bij die nu tot de top behoren? Welke betekenis had de beurs in hun carrière en waar werd het geld aan besteed?

 

Cornelia Zijderveld: Koptische weefsels

Archiefonderzoek is één van de boeiende kanten van de geschiedwetenschap. Je weet nooit welke verrassing je nu weer tegenkomt. Dat kan zo maar een stuk zijn dat een apart licht werpt op één van de vragen uit je onderzoek of je onverwachts een associatie uit het ongerijmde biedt.

In de dubbeldikke archiefmappen uit 1980 (VVAO nr 396) zit een ontroerende aanvraag. ‘Geweldig dat die vrouw een kans krijgt om door te studeren’, denk ik bij de brief van Cornelia Zijderveld, geboren 2 december 1922 in Rotterdam. Ze is op het moment van de aanvraag 58 jaar. Als ze nu nog leeft, zou ze 96 jaar zijn. Op internet kan ik niets over haar vinden, dus ik moet het doen met de gegevens uit het archief.

 

Een korte impressie uit het archief over Zijderveld

‘Als oudste dochter uit een gezin met 7 kinderen, waarvan de vader bankwerker was, doorliep ik de lagere school met goed gevolg en omdat ik handig was en mooi kon handwerken was het normaal dat ik naar de Modevakschool werd gestuurd’, zo begint haar levensbeschrijving. ‘Na de diploma’s te hebben behaald […] ging ik als 16 jarig meisje iedere dag uit naaien om zo thuis financieel te kunnen bijdragen. Door moeilijkheden in het huwelijk van mijn ouders en daarbij ook nog het verlies van al onze bezittingen door het bombardement in Rotterdam, ging ik door bemiddeling van onze huisarts in de verpleging werken […].’

 

Zijdervelds brief uit map 398 van het VVAO archief in Atria, Kennisinstituut voor Emancipatie en Vrouwengeschiedenis

 

Toen Cornelia in 1953 de kans kreeg om zich om te scholen tot lerares in het Nijverheidsonderwijs, deed ze dat. ‘Het onderwijs bleek voor mij de juiste keus te zijn […] Om gezondheidsredenen mag ik het beroep van lerares niet meer uitoefenen. Ik vond het vreselijk jammer niet meer actief te kunnen deelnemen aan het arbeidsproces, maar het moest.’ staat in een van haar brieven.

Ze ging kunstgeschiedenis studeren, behaalde haar kandidaats en deed een studie naar de Koptische weefsels. De weeftechniek had al haar interesse. Voor onderzoek in Egypte kreeg ze een beurs van 2000 gulden toegekend. Daarna stokt de informatie. Is ze naar Egypte gegaan en wat heeft dat opgeleverd? Een glimp van het weefsel van Cornelia’s leven hebben we dankzij het onvolprezen archief. Haar aanvraag is uitzonderlijk vanwege de leeftijd en klasse-afkomst van de aanvraagster en de doorzettershouding die uit haar cv blijken. Maar het is lang niet de enige bijzondere aanvraag.